E Drejta Per Nje Process Te Rregullt Ligjor Sipas Konventes Evropiane.

Zhvillimi i parimeve ligjore kombetare, qe kane te bejne me gjykimin e drejte, lidhet ngushte me zhvillimin e konceptit ligjor angloamerikan te procesit te rregullt. Per historine e procesit te rregullt, dikush mund te kthehet pas deri ne gjurmet me te hershme te konceptit me te gjere te te drejtave te  njeriut. Megjithate, pikenisja fillestare per kodifikimin e disa garancive te procesit te rregullt pergjithesisht konsiderohet Magna Carta e vitit 1215. Kapitulli 29 i versionit te 1297-s,  konfirmuar nga mbreti Eduard I, ne formen e tij perfundimtare,  thote : “Asnje njeri i lire nuk mund te burgoset apo te zhvishet nga lirite e tij apo zakonet e lira, apo te nxirret jashte ligjit,pervecse nepermjet gjykimit te ligjshem te te pareve te tij apo  ligjit te vendit. Ne nuk do t’i shesim, t’i mohojme apo t’i vonojme askujt te drejtat dhe drejtesine”. Natyrisht, gjithkush duhet te kete parasysh rrethanat ne te cilat  doli Magna Carta, vecanerisht konfliktin ndermjet mbretit  dhe baroneve, qe u zgjidh me njohjen nga ana e mbretit e te  drejtave te njerezve te lire “homines liberi”, te zhvilluara historikisht, midis te cilave figuronte edhe ajo qe sot quhet proces  i rregullt. Ne te vertete, megjithate, nje nga elementet thelbesore te procesit te rregullt modern, per shembull, barazia  para ligjit, ende mungonte. Deklarata angleze e te drejtave te njeriut, e 1689-s, nuk permbante ndonje dispozite qe te ishte e krahasueshme me ate qe u citua me siper, por vetem lidhej me gjykimin me juri. Pika te tjera orientuese ne kodifikimin e te drejtave te njeriut:

Deklarata e te drejtave te shtetit te Virxhinias, e 1976-s, Deklarata e te drejtave qe iu shtua Kushtetutes se 1787-s SHBA-se ne vitin 1791, ne kete kuptim, ishin shume specifike. Deklarata e te drejtave e Virxhinias, e cila u be model i te drejtave te bashkimit, per shtetet e tjera, ne nenin VII te si permbante pikerisht kriteret e gjykimit te drejte. Po keshtu amendamentet V dhe VI te Kushtetutes federale te SHBA-se, permbajne garancite e meposhtme:

Neni V. – Asnje person nuk mund te jete subjekt, jeta e te I cilit te vihet dy here ne rrezik per te njejten veper, ashtu sikurse I ai nuk mund te detyrohet te deshmoje kunder vetes se tij ne nje ceshtje penale.

Neni VI. – Ne te gjitha procedimet penale, i akuzuari duhet te gezoje te drejten per nje gjykim te shpejte dhe publik, nga nje juri e paanshme dhe te informohet per natyren dhe arsyen e akuzes; te ballafaqohet me deshmitaret kunder tij; te kete proces te detyrueshem per te marre deshmitare ne favor te tij dhe te kete asistencen e keshillimi per mbrojtjen e tij.

Ndryshe nga ato, te Magna Carta, keto garanci ishin te aplikueshme per te gjithe individet.Pika tjeter e referimit, Deklarata franceze e te drejtave te njeriut dhe te qytetarit, qe u adoptua nga Asambleja Kushtetuese ne vitin 1789 dhe u be hyrja e Kushtetutes se 1791-se, krahasohet shume pak me dispozitat amerikane. Ne nenin 9 ajo shprehet:”Te gjithe njerezit prezumohen te pafajshem deri sa te mos jene deklaruar fajtore”.Keto dokumente kane qene instrumentet kryesore per inkorporimin e te drejtave te njeriut ne sistemin ligjor kombetar  dhe ne zhvillimin e parimeve ligjore te se drejtes kombetare qe ka te beje me ceshtjet e te drejtave te njeriut, vecanerisht ne fushen e te drejtave civile dhe politike, perfshire ketu edhe gjykimin e drejte. Po keshtu, nuk mund te mohohet roli qe kane pasur keto dokumente drejtperdrejt, permes adoptimit te tyre ne legjislacionin e shteteve te tjera, ose ne menyre te terthorte, nepermjet dokumenteve nderkombetare, si Deklarata Universale e te Drejtave te Njeriut.

Burim referues i rendesishem per nje njohje universale te disa parimeve konsiston edhe ne seminaret e ndryshme rajonale per mbrojtjen e te drejtave te njeriut ne te drejten penale dhe procedurale penale, te organizuara nen kujdestarine e Kombeve te Bashkuara, ne vazhdim te Rezolutes 926 (X) te Asamblese se Pergjithshme te 14 dhjetorit 1955. Seminari i pare, i mbajtur ne Bagnio te Filipineve, nga 17-28 shkurt 1958, mblodhi se bashku perfaqesues nga shume vende aziatike. Seminari i dyte u mblodh ne Santiago te Kilit, nga 19-30 maj 1958, me pjesemarrjen e juristeve latino-amerikane. Juristet europiane, si te Europes Lindore dhe te asaj Perendimore, u mblodhen ne seminarin e trete, ne Vjene, nga 20 qershori deri ne 4 korrik 1960. Se fundi, juristet aziatike e diskutuan ceshtjen per here te dyte, se bashku me juristet nga Australia dhe Zelanda e Re, ne nje seminar qe u organizua ne Uellington, nga 6-20 shkurt 1961. Arsyeja pse nje seminar i tille nuk u organizua  me juristet afrikane eshte e paqarte.Qellimi I ketyre  seminareve  ishte identifikimi i vecante i pikepamjeve te shprehura dhe te adoptuara nga juristet e krahinave dhe te sistemeve te ndryshme ligjore per garancite minimale te nje gjykimi te drejte. Ky konsensus perben nje tregues te  forte te universalitetit te ketyre garancive. Dy konferenca te Komisionit Nderkombetar te Juristeve u kushtuar, gjithashtu, kushteve te gjykimit te drejte. Keto konferenca u ndoqen nga pjesemarres nga gjithe kontinentet, megjithate jo nga Europa Lindore. Konferenca e pare u mbajt Athine, nga 13 – 20 qershori 1955; e dyta u mbajt ne Nju-Delhi, nga 5-10 janar 1959. Gjate leximit te rezolutave te adoptuara ne keto dy konferenca, gjithkush duhet te kete parasysh qe Komisioni Nderkombetar i Juristeve nuk eshte nje organizate qe merret me kodifikimin e parimeve qe jane tashme pergjithesisht te njohura, por me interpretimin dhe zbatimin e parimeve dhe te rregullave qe, sipas mendimit te anetareve te tij, rrjedhin nga shteti ligjor dhe koncepti i te drejtave te njeriut. Kjo mund te nenkuptoje qe normat e njohura dhe te aplikuara nga Komisioni jane me shume te nje karakteri progresiv dhe nuk reflektojne patjeter njohjen e pergjithshme si parime ligjore ekzistuese.

Parimet ligjore nderkombetare te gjykimit te drejte sipas kartave te Nurembergut dhe Tokios dhe  konventave te Gjeneves e protokolleve shtese

Megjithese gjate Luftes se Dyte Boterore fuqite aleate ishin te vendosura te procedonin dhe te ndeshkonin kriminelet e luftes, ato ishin te gjitha te vendosura per t’u garantuar atyre nje gjykim te drejte. Keshtu, ne karten qe iu shtua marreveshjes se vitit 1945 qe krijonte Gjyqin e Nurenbergut, perfshihej ne 16, roli i te cilit konsistonte pikerisht ne sigurimin e nje gjykimi te drejte ndaj te pandehurve.Neni 9 i kartes se ngjashme te Gjyqit te Tokios kishte nje formulim disi me ndryshe nga ai i mesipermi, por qe, ne thelb,garantonte gjykimin e drejte dhe garancite procedurale qe rridhnin prej tij.Parimeve te percaktuara ne Karten e Nurenbergut dhe te aplikuara nga Gjyqi i Nurenbergut, iu dha nje sfere me e pergjithshme   permes   adoptimit   te   tyre   nga  Asambleja   e Pergjithshme e OKB-se ne vitin 1946 (rezoluta 95 (I) e  11 dhjetorit 1946). Nje vit me vone, Asambleja e Pergjithshme ngarkoi Komisionin Nderkombetar te Ligjeve me kodifikimin e parimeve, sic ishin percaktuar ne Karten e Nurenbergut dhe te njohura nga Gjyqi i Nurenbergut (rezoluta 177 (II) e 21 nentorit 1947). Ne baze te nje raporti, Komisioni Nderkombetar i Ligjeve miratoi shtate parime kryesore lidhur me normat qe kane te bejne me gjykimin e drejte.Po keshtu, neni 6 i Projektkodit te krimeve kunder paqes dhe sigurise, i pergatitur nga Komisioni Nderkombetar i Ligjeve, permban pothuajse nje gjuhe te perbashket me dokumentet e perrnendura me siper per gjykimin e drejte. Gjithashtu, lidhur me te drejten e luftes jane konventat e Gjeneves te vitit 1949. konventa III e Gjeneves “Per trajtimin e te burgosurve te luftes” u parapri nga konventa e ngjashme e Gjeneves e vitit 1929 “Per trajtimin e te burgosurve te luftes” dhe, ne nenet 61 e 62 te saj, behet fjale pikerisht per gjykimin e drejte dhe garancite e tjera ndaj ketij grupi personash. Konventa III e Gjeneves permban, gjithashtu, dispozita qe kane te bejne me garancite procedurale per gjykimin e te burgosurve te luftes nga autoritetet armike, e pikerisht ne nenet 99 -108 te saj.Konventa IV e Gjeneves “Per mbrojtjen e popullsise civile ne kohe lufte permban dispozita te ngjashme lidhur me Gjykimin  e civileve ne territoret e pushtuara nga fuqite  pushtuese (nenet 71 – 76) dhe gjykimin e civileve qe kane qene interternuar ne territorin armik (neni 126).Dispozitat  e  ketij   traktati   kerkojne   qe  legjislacioni   i brendshem ne baze te te cilit do te zhvillohet gjykimi, te jete ne uniformitet me standardin minimal qe ato permbajne. Per rrjedhoje, efekti i tyre mund te dale jashte situatave specifike te cilat ato aplikohen.Neni 75 i protokollit shtese te konventes se Gjeneves te 12 gushtit 1949, “Per mbrojtjen e viktimave te konflikteve te armatosura  nderkombetare” (protokolli I) permban garancite themelore qe duhet te gezojne personat ne fuqine e nje pale ne konflikt me tej, neni 6 i protokollit I shtese te konventes se Gjeneves te gushtit 1949, “Per mbrojtjen e viktimave te konflikteve te armatosura  nderkombetare”  (protokolli II), ka  te beje  me procedimet penale. Megjithate, paragrafi i dyte i kesaj dispozite   ne  disa  pika  nga  neni  75, paragrafi  i katert I protolollit  I.

Parimet ligjore nderkombetare, te shprehura ne traktatet e te drejtave te njeriut

 

Komisioni i te Drejtave te Njeriut i OKB-se, i krijuar nga Keshilli Ekonomik dhe Social ne vitin 1946 dhe i ngarkuar, nder te tjera, me projektimin e nje deklarate nderkombetare te drejtave, e perfshin qe ne fillim te drejten per nje gjykim drejte ne diskutimet e tij. Panamaja paraqiti deklaraten e drejtave themelore te njeriut, pergatitur nga Instituti amerikan i Ligjeve, neni 7 i se ciles  i kushtohej parimit te gjykimit te drejte dhe kjo sherben si pikenisje per punen e Komisionit. Faza e pare e punes se Komisionit rezultoi ne miratimin nga Asambleja e Pergjithshme e OKB-se e Deklarates Universale te te Drejtave te Njeriut, me 10 dhjetor 1948, nenet 10 dhe 11 te se ciles shpreheshin si vijon:

neni 10

C’do person ka te drejte, ne barazi te plote, qe ceshtja e tij te shqyrtohet me drejtesi dhe publikisht nga nje gjykate e pavarur dhe e paanshme, e cila duhet te vendose, si per sa u perket te drejtave dhe detyrimeve te tij, ashtu edhe per themelesine e cdo akuze penale kunder tij.

neni 11(1)

C’do person i akuzuar per nje veper penale, prezumohet i pafajshem derisa fajesia e tij te jete pranuar ligjerisht gjate nje procesi publik ku te jene siguruar garancite e nevojshme per mbrojtjen e tij.

Ne baze te Deklarates Universale e vazhdoi punen e tij me fazen e dyte, projektimin e nje traktati te te drejtave te njeriut. Faktikisht, rezultoi ne miratimin e dy traktateve te vecanta: paktit nderkombetar “Per te drejtat politike dhe civile” dhe paktit nderkombetar “Per te drejtat ekonomike sociale dhe kulturore”. Parimet e gjykimit te drejte, sic u perpunuan gjate punes pergatitore te Komisionit, u percaktuan ne traktatin e meparshem, ne nenin 14 te tij.Gjate   kohes   se punimeve   ne   Komision,   traktatet  e ngjashme te nje karakteri te pergjithshem u perganten ne nje nivel rajonal, brenda kuadrit te Keshillit te Europes dhe Organizates   se   Shteteve   Amerikane.   Keto   perpjekje   u kurorezuan me konventen europiane  “Per mbrojtjen e te drejtave te njeriut dhe te lirive themelore” dhe konventen perkatese amerikane “Per te drejtat e njeriut”. Jane pikerisht neni 6 i konventes europiane dhe nenit 8 i konventes amerikane qe bejne fjale per gjykimin e drejte.Me ne fund duhet permendur edhe karta afrikane “Per te drejtat  e  njeriut”,   e  cila   u  formulua  brenda  kuadrit  te organizates se Unitetit Afrikan. Ne kete konvente, neni  7, paragrafi 1, bejne fjale per gjykimin e drejte. Megjithese tri traktatet e fundit jane instrumente rajonale te te  drejtave te njeriut dhe, per kete, nuk mund te konsiderohen si manifestime te pavarura te njohjes universale te parimeve te caktuara, ato kane rendesi shume te madhe ne vendosjen e universalitetit te parimeve te gjykimit te drejte.Nga njera ane, fakti qe hartuesit e ketyre instrumenteve rajonale i kushtuan vemendje te madhe tekstit qe, faktikisht, do te ishte neni 14 i paktit nderkombetar “Per te drejtat politike  dhe  civile”, mund te tregoje vlerat universale te misheruara ne instrumentet e mevonshme. Nga ana tjeter, ne kuptimin qe dispozitat e traktateve rajonale jane identike apo ne thelb te njejta me nenin 14 te paktit, kjo mund te sherbeje ne shtrirjen e metejshme te njohjes universale te ketij te fundit, Gjithashtu, sikurse  edhe  ne  rastin  e  paktit,   traktatet rajonale  do  te  zhvillohen   me   tej   ne   praktike   nepermjet  interpretimit   e  aplikimit kombetar dhe nderkombetar. Ato veprojne keshtu si instrumente jetuese te pavarura, por, ne te njejten kohe, edhe shume  te ndervarura. Ne te vertete, nje gjykate kombetare apo autoritet tjeter te cilit i kerkohet te aplikoje, si traktatin boteror, ashtu edhe ate rajonal, do te detyrohet t’i interpretoje ato ne menyre uniforme, qe mund te rezultoje ne  harmonizim te caktuar te interpretimit.Po keshtu, organet nderkombetare qe jane te ngarkuara me  mbikeqyrjen e zbatimit te ketyre traktateve, do te detyrohen ti kushtojne shume vemendje interpretimit qe organet e tjera nderkombetare  u  kane  dhene  dispozitave  te ngjashme  ne traktatet e tjera. Kjo perseri mund te coje ne nje uniformitet me te madh ne praktike. Te gjitha keto fakte se bashku tregojne qe pakti  dhe  traktatet rajonale  te  te  drejtave  te njeriut jane perfshire ne nje proces disa here te shprehur nderveprimi qe mund te coje ne universalitetin e njohjes se parimit te gjykimit te drejte dhe te parimeve te tjera, gjithashtu.

II.ELEMENTET E GJYKIMIT

Ne Kushtetuten e Republikes se Shqiperise,   neni 42 , bene fjale per procesin e rregullt ligjor dhe per gjykimin e drejte. Ne kete fryme, Gjykata Kushtetuese e Republikes se Shqiperise dhe Gjykata Evropiane te Drejtave te Njeriut ka marre nje sere vendimesh te rendesishme per respektimin ne praktike te parimit te gjykimit te drejte. Neni 42 i Kushtetutes thote:

1.  Liria, prona dhe te drejtat e njohura me Kushtetute dhe me ligj nuk mund te cenohen, pa nje proces te rregullt ligjor.

2.  Kushdo, per mbrojtjen e te drejtave, te lirive dhe te interesave te tij kushtetuese dhe ligjore ose ne rastin e akuzave te ngritura kunder tij, ka te drejten e nje gjykimi te drejte dhe publik brenda nje afati te arsyeshem nga nje gjykate e pavarur dhe e paanshme e caktuar me ligj.

Gjuha qe permban kjo dispozite, sikurse edhe dispozitat paraardhese te cituara me siper, vijne ne perputhje te plote me dhe permbajtjen e Konventes Europiane te Drejtave te Njeriut .Pra,sipas nenit 42 pika 2,gjykimi ka keto elemente:

a) gjykimi duhet te jete I drejte

b) gjykimi duhet te jete publik

c) brenda nje afati te arsyeshem

d) nga nje gjykate e pavarur dhe e paanshme

e) nga nje gjykate e caktuar me ligj

Duke u mbeshtetur ne  vendimet Gjykates Kushtetuese e Republikes se Shqiperise dhe Gjykata Evropiane te Drejtave te Njeriut  do te japim zberthimin e ketyre elementeve.

a) gjykimi duhet te jete I drejte

Tradicionalisht, mbrojtja e individit, sipas se drejtes , eshte subjekt I parimeve dhe I rregullave  te  mbrojtjes  dhe  te  kufizimeve  te ndryshme  qe  vijne prej   tyre.  Sipas ketyre parimeve  dhe rregullave, shteteve u sigurohet nje trajtim i caktuar i shtetasve te tyre , ne perputhje me nje “standard minimal”, ashtu sic  eshte zhvilluar nga traktatet dhe praktika e shteteve. Nese garancite e nje gjykimi te drejte perbejne pjese te standardit minimal, mosperfillja e tyre ngrihet ne nje mohim te drejtesise, per te cilen shteti qe ka te beje me ceshtjen, eshte pergjegjes kundrejt  viktimes.Qe te kemi nje gjykim te drejte duhet qe shteti ti njohe disa te drejta minimale shtetasve, te drejta qe perbejne edhe  parime te nje gjykimi te drejte. Keto parime jane:

1) Barazia e armeve

Ky parim mund te konsiderohet si parimi ombrelle nga i I cili mbulohen parimet e tjera te gjykimit te drejte. Megjithate, e drejta kazusore i ka dhene ketij parimi nje kuptim te pavarur ne  faktin qe procesi, si i tere, duhet te paraqese pamjen e nje gjykimi te drejte, pavaresisht nga garancite e renditura vecas. Vecanerisht ne kete kontekst, kerkesa e barazise se armeve,  ndermjet te akuzuarit, nga njera ane, dhe prokurorit, nga ana tjeter, shprehet ne menyre te vecante ne faktin se asnje element provues i ceshtjes nuk mund te shqyrtohet apo te vendoset kur  njera pale eshte e pranishme dhe tjetra jo; ato duhet te marrin informacionet qe luajne rol ne krijimin e bindjes se gjykates dhe se ato duhet te kene mundesi te njejta qe te paraqesin prova dhe Te kundershtojne provat e paraqitura nga pala tjeter. Ceshtjet  te rendesishme qe Gjykata Europiane ka zhvilluar duke u rreshtetur ne kete parim, kane qene: ceshtja “Neumeister kunder Austrise” (1968) ku Gjykata ka deklaruar se, ne nje  proces  penal, te dyja palet duhet te perfaqesohen ne te gjitha  fazat  e   shqyrtimit   te   ceshtjes;   ceshtja   “Bonisch   kunder Austrise”(1985)   dhe   ceshtja   “Feldrugje   kunder   Holandes” 1986) ku Gjykata ka deklaruar qe cdo pale duhet t’i jepet mundesia te paraqese verejtje per argumentet e pales tjeter.Ne ceshtjet penale, parimi i barazise se armeve i kalon disa garanci specifike duke i dhene ketij parimi nje aplikim me te gjere. Duke aplikuar kete parim ne ceshtjen penale “Borgers kunder Belgjikes”, Gjykata Europiane deklaroi se mungesa e vendosjes ne menyre te barabarte te apeluesit dhe te prokurorit pergjithshem perbente shkelje te nenit 6 (1) te konventes .

2) Parimi  I  prezumimit te pafajesise

Parimi i presumtio innocentiae eshte element thelbesor I gjykimit te drejte, sepse dhunimi i tij con ne mohimin e elementeve te tjera te nje gjykimi te drejte.Ky parim dhunohet nesenje vendim gjyqesor apo nje vendim nga nje autoritet tjeter kompetent reflekton opinionin, qofte edhe vetem me aplikimin e tij se i akuzuari eshte fajtor, pa iu provuar fajesia atij sipas ligjit dhe pa i dhene mundesine e mbrojtjes. Pafajesia e te padehurit duhet te merret ne konsiderate nga gjykata, pa asnje paragjykim dhe fajesia nuk duhet te provohet nga gjykata, por prokurori, duke i dhene mundesi te plota te akuzuarit qe te kundershtoje provat e vena perballe tij.Ky parim gjen zbatim edhe ne fazen para gjyqit: trajtimi i akuzuarit duhet te bazohet ne parimin e pafajesise dhe, per arsye, nuk duhet te kete karakter ndeshkues, nderkohe qe provat e  mbledhura  gjate  hetimeve  para  gjyqit,  duhet  te parashikohen gjate gjykimit nga gjykata, duke i dhene mundesi te akuzuarit qe te kundershtoje deshmite e deshmitareve dhe te  eksperteve si dhe te cdo prove tjeter, perfshire edhe deklarimet e tij paraprake. Nje rast interesant lidhur me prezumimin e pafajesise ka qene rasti “Salabiaku kunder Frances” ku i pandehuri, pasikishte vjedhur nje sasi mallrash te ndaluara per tregtim aeroport, u akuzua per kontrabanden e tyre, nderkohe qe nuk kishte dijeni per permbajtjen e mallit. Per kete, atij iu desh te bindte gjykaten se nuk kishte dijeni per permbajtjen e mallraveKarakteri  universal i ketij parimi ka gjetur mbeshtetje ne perfshirjen e tij ne keto dokumente kryesore te ketyre elementeve procedurale:

  1. barra e proves bie mbi autoritetin procedues;
  2. mosdetyrimi per te deshmuar kunder vetes;

3     .mosdetyrimi per te deshmuar fajesi.

3) E drejta per t’u informuar me shpejtesi dhe me detaje ne nje gjuhe ne te cilen ai kupton natyren  dhe shkakun e akuzes

Ky parim eshte i lidhur ngushte me  te drejten e  te akuzuarit per nje mbrojtje te rregullt, perderisa mbrojtja e tij mund te pergatitet nese ai di qe nga fillimi natyren e akuzes, sikurse shkaqet ligjore dhe faktike ne te cilat ajo bazohet. Parimi ne fjale kerkon qe  autoriteti procedues  duhet t’ia  beje  te perdorshem gjithe informacionin te dyshuarit qe me fillimin e procedimit penal kur kerkohet edhe berja e perkthimeve.Ky informacion duhet te plotesohet me informacione te tjera nese akuzes i shtohen fakte apo ndonje baze tjeter ligjore.  Ne ceshtjen   “Kamasimski   kunder   Austrise”   (1989),   Gjykata Europiane ka hedhur  poshte kerkesat e paditesit per te cilat gjoja nuk i ishin dhene disa informata lidhur me akuzen e bere kunder tij, zhvillimin e hetimit, verdiktin apo gjykimin ne nje gjuhe qe ai e kuptonte. Ne fakt, gjykata deklaroi sec caktimi nga shteti i nje avokati mbrojtes te afte per te komunikuar njeheresh ne gjuhen qe perdorte gjykata dhe ne gjuhen e paditesit, i plotesonte kushtet ligjore te parashikuara ne nenin 6, 3, a te konventes europiane.

4) E drejta per t’u mbrojtur vete apo permes ndihmes juridike

Ky parim parashikoi qe i akuzuari : i cili nuk deshiron te mbrohet  vete apo qe nuk lejohet ta beje nje gje te tille sipas  ligjit  se brendshme, duhet t’i mundesohet ndihma juridike. Ne shume  prej burimeve thuhet se te akuzuarit duhet t’i lihet  zgjedhje  e lire per t’u keshilluar ne  baze  te kushteve  te vendosura nga e drejta e brendshme dhe, nese nuk ka mundesi te paguaje, atij duhet ti jepet ndihme juridike falas. Megjithate keto elemente nuk perfshihen ne te gjitha dokumentet,  per shembull, ne konventen amerikane apo ne karten afrikane :  ato kane qene subjekt i kufizimeve te ndryshme dhe i rezervave  ne dokumente te tjera. Si rrjedhim, ato nuk formojne pjese parimeve   te   njohura   pergjithesisht.   Nese  i   akuzuan  nuk ndihmohet nga nje avokat gjate fazes para gjykimit, kerkesa e nje  gjykimit te drejte kerkon qe gjykata te vleresoje provat ; mbledhura gjate gjykimit, ne prani te te akuzuarit dhe a keshilluesit dhe t’u jape atyre mundesi per t’i kundershtuar ato .Qellimi i nje garancie te tille eshte qe te siguroje se procesi  nuk do te zhvillohet pa i krijuar mbrojtjes nje prezantim te plote ceshtjes. Ne termat e barazise se armeve, se pari, i akuzuan duhet te vendoset ne nje pozite te atille qe, lidhur me ceshtjen  te mos jete ne disavantazh kundrejt prokurorit. Avokati i te akuzuarit mund te sherbeje, gjithashtu, edhe si mbikeqyresi : rregullit procedural, si ne interesin publik, ashtu edhe te klienti: te tij. Ne rastin “Imbrioscia kunder Zvicres” u ngrit ceshtja nese avokati i te akuzuarit duhet te jete i pranishem gjate hetimeve e pyetjeve paraprake para gjyqit. Ne kete rast avokati, as nuk ishte thirrur dhe as nuk kishte kerkuar te thirrej gjate pyetjes paraprake dhe, kur ai kerkoi, ne seancen e fundit te pyetjeve, kerkesa e tij u pranua. Gjykata deklaroi se, ne kete rast, nuk ishin shkelur nenet 6(1) dhe 6 (3) (c) te konventes europiane.

5) E drejta per te pasur kohen dhe lehtesite e nevojshme per tu mbrojtur .

Ky parim eshte i lidhur ngushte me parimin e mesiperm dhe me ate qe ka te beje me te drejten per ndihme ligjore. Sipas se drejtes kazusore te konventes europiane, ky parim lidhet jo vetem me te akuzuarin, por edhe me keshilltarin e tij. Ne kete menyre, per te ruajtur drejtesine e gjykimit, duhet marre ne konsiderate pozicioni i te dyve. Keshtu qe, nese i akuzuari ka besim te vecante ne nje avokat qe, per momentin, eshte shume i zene ose mungon, ose nese ai kerkon te ndryshoje avokatin per shkaqe ligjore, autoritetet proceduese duhet ta marrin kete ne konsiderate. Nga ana tjeter, i akuzuari nuk mund te ankohet perndonje vonese qe shkaktohet per keto arsye.E drejta per lehtesite e nevojshme perfshin vecanerisht informimin rreth gjithe dokumenteve dhe informacionit dhe mundesite   reale  per  komunikim  midis   te  akuzuarit  dhe keshilluesit te tij edhe ne qofte se i pari eshte i ndaluar. Ne ceshtjet “Can kunder Austrise” (1985) dhe “Campbell e Fell kunder Mbreterise se Bashkuar” (1984) paditesit pretendonin se prania e policeve apo e rojave te tjera gjate takimit te te akuzuarit me avokatin mohonte te drejten per te pasur lehtesite e nevojshme te garantuara nga neni 6 (3) (b). Ne keto ceshtje, pavaresisht se, ne parim, keto takime duhet te jene private,  gykata ta    ka    vene    ne    dukje    se,    ne    disa    rrethana    te  jashtezakonshme, shteti mund te kufizoje konsultimet private.

6) E drejta per t’u ballafaquar me deshmitaret

Ky parim lidhet ngushte me ate te barazise se armeve, si nje element i gjykimit te drejte. Pjesa e pare  e ketij parimi lidhet me te drejten e te akuzuarit per te kundershtuar cdo prove kunder tij. Per kete arsye,atij apo avokatit te tij duhet t’i jepen mundesi te plota per t’u ballafaquar, si me deshmitaret kunder tij, ashtu edhe me ekspertet, deklaratat e te cileve jane ne disfavorin e tij. Gjykata duhet t’i kufizoje keto mundesi vetem ne rastin e abuzimit apo te shperdorimit te se drejtes. Pjesa e dyte kerkon qe gjykata te shohe ne menyre te barabarte, si deshmitaret e paraqitur nga prokurori, ashtu edhe ata te paraqitur nga i akuzuari. Megjithate, ne qofte se te akuzuarit nuk i jepet asnje mundesi per te pasur deshmitare ne favor te tij, atehere nuk ka nje gjykim te drejte. Nese nje ekspert shfaqet si jo i paanshem ne disavantazhin e te akuzuarit, ky parim kerkon qe i akuzuari te kete te drejten te emeroje nje ekspert te vetin per te deshmuar. Ne ceshtjen “Bonisch kunder Austrise” (1985) Gjykata ka deklaruar se trupi gjykues duhet te ndjeke te njejten skeme per te degjuar ekspertet e vet dhe ata qe permend mbrojtja.

7) E drejta per ndihme falas nga nje perkthyes

Nje gjykim i drejte kerkon qe i akuzuari te jete ne gjendje te ndjeke ate qe ndodh gjate gjykimit te tij. Per rrjedhoje, nese ai nuk e njeh gjuhen ne te cilen zhvillohet procesi, ai duhet te ndihmohet nga nje perkthyes. Sipas Gjykates Europiane te  Drejtave te Njeriut, e drejta per ndihme nga nje perkthyes ka te beje  me te gjitha dokumentet e deklaratat ne procedim te cilat i akuzuari eshte e nevojshme t’i kuptoje me qellim qe te kemi nje gjykim te drejte. Procedimi duhet te kuptohet qe nga faza e procedimit para gjyqit, hetimi ne polici, prokurori dhe nga gjqtari   i   hetimeve,   pasi   te   gjitha   keto   jane   shume   te rendesishme per te akuzuarin qe ai te kuptoje gjithcka sic duhet. E drejta per te pasur ndihme falas nga nje perkthyes te njohur nga shumica e akteve, por jo nga te gjitha ato. Ne  ceshtjen “Luedick  Belkacem  dhe Koc kunder Gjermanise” , Gjykata ka deklaruar se kjo dispozite zbatohet ne te a aktet e procedimit te ndermarre kunder tij , se ai duhet kuptoje ne menyre qe te perfitoje nga nje proces i drejte.

8) E drejta per t’u gjykuar duke qene i  pranishem

Ky parim nuk eshte perfshire shprehimisht ne te gjitha burimet , por eshte njohur te zbatohet, ose ne konceptin e nje gjykimi te drejte, ose ne te drejten e te akuzuarit per te mbrojtur vetveten.Mund  te jete  vertet e rendesishme qe  i  akuzuari pranohet ne sallen e gjykates dhe te jete ne gjendje t’u pergjigjet pyetjeve te caktuara te bera ndaj tij, te kundershtoje provat I vena perballe tij, te dije se c’behet e c’thuhet  dhe te marre pjese ne mbrojtjen e tij. Nese prania e tij mund I merret si e rendesishme ne formimin e bindjes se gjykate mohimi i kesaj te drejte dhunon parimin e nje gjykimi te drejte perderisa nuk ka shkaqe urgjente per mohimin e kesaj te drejte. Ne nenin 14 te paktit nderkombetar, e drejta e te akuzuarit per t’u gjykuar ne pranine e tij eshte perfshire shprehimisht ne paragrafin  3  (d).Ankesa   te  shumta  lidhur  me  gjykimet ushtarake ne mungese te te akuzuarve kane gjetur mbeshtetje ne pikepamjet e Komitetit te te Drejtave te Njeriut.

9) E drejta per te apeluar ne nje gjykate me te larte

Megjithese e drejta per te apeluar nje ceshtje penale shpesh eshte perfshire ne burimet perkatese, ajo ka qene subjekt shume kufizimeve dhe rezervave, saqe nuk eshte perfshire mes parimeve pergjithesisht te njohura.

10) E drejta e kompensimit ne rast keqadministrimi te drejtesise :

Edhe ne kete parim vlen e njejta gje qe u tha me siper: Njohja e tij po rritet, por nuk eshte ende e mjaftueshme per ta perfshire ate perkrah parimeve te njohura te gjykimit te drejte.

11) Parimi i gjese se gjykuar (We Bis in Idem)

Njohja e vendimeve te gjykatave te vendeve te tjera apo e politikes proceduese shpesh nuk aplikohet. Me shume, parimi i percaktuar ne dokumentet nderkombetare kufizohet ne gjykimin brenda te njejtit shtet

 

b) gjykimi duhet te jete publik

Natyra publike e procesit ndihmon ne sigurimin e nje te drejte duke i mbrojtur pjesemarresit nga veprimet arbitrare dhe duke i bere te mundur shoqerise te kontrolloje administrimin e drejtesise. Ne vazhdim te interesit qe palet  ne  konflikt mund te kene ne nje gjykim publik, interesit publik I  sherben: verifikimi dhe bindja ne administrimin e (drejtesia jo vetem duhet te jepet, por ajo edhe duhet te  shihet kur jepet).Lidhur me kete parim, ne ceshtjen “Axen kunder RFG] (1983) Gjykata Europiane ka vene ne dukje se kushti i te hapur vlen per c,do faze te procedures qe prek zgjidhjen  ceshtjes se diskutueshme. Nga ana tjater, si interesi i ndonjeres nga palet, ashtu sic dhe  interesi publik, mund te kerkojne qe procesi te mos jete publik per shembull, mbrojtja e jetes private apo mbrojtja e rendit  publik apo e sigurise kombetare. Per kete arsye, garancia e nje gjykimi publik lejon, nder te tjera, edhe disa perjashtime percaktuara shprehimisht. Keshtu, ne ceshtjen “Le Con Van Len Lenver e De Meyere kunder Belgjikes” (1981), Gjykata Europiane ka deklaruar se e drejta per gjykim publik patjeter nuk eshte shkelur, nese te dyja palet japin pelqimin qe gjykimi te   zhvillohet   me   dyer   te   mbyllura.   Pavaresisht  nga   perjashtim,  ne  te  gjitha  rastet  vendimi  duhet  te  shpallet publikisht.

 

c) gjykimi  brenda nje afati te arsyeshem

Ky parim synon shkurtimin, sa me shume qe te jete e mundshme dhe e arsyeshme, te kohes se pasigurise, nese I akuzuari do te shpallet fajtor e nese ndodh ketu te denimit  do te marre, ne perputhje me kompleksitetin e ceshtjes dhe te respektimit te garancive procedurale. Gjykata ka deklaruar se qëllimi i kët? garantimi është që të mbrojë “të gjitha palët në procesin gjyqësor…kundrejt vonesave të gjata proceduriale”. Ky garantim më tej “thekson rëndësinë e dhënies së gjykimit pa vonesë që mund të vërë në rrezik efkasitetin dhe besueshmërinë”. Kuptimi i kushtit të afatit kohor të arsyeshëm është bërë si rrjedhim për të garantuar që brenda një afati kohor të arsyeshëm dhe me anë të një vendimi gjyqësor ti jepet fund pasigurisë që ka një person përsa i përket pozitës së t? /saj përsa I përket një akuze penale kundër t? /saj: kjo është në interes të personit në fjalë si dhe të sigurisë ligjore.Koha që duhet marrë në konsideratë fillon me nisjen e procedimeve në çështjet civile dhe në ato penale me akuzën. Koha e shqyrtimin përfundon kur procedimet janë konkluduar në shkallën më të lartë të mundshme të gjykatës, d.m.th. kur vendimi bëhet final. Gjykata do të shqyrtojë kohëzgjatjen e procedimeve që nga data në të cilën një Shtet Kontraktues ka njohur të drejtën për peticion individual, por do të marrë parasysh situatën dhe progresin e çështjes në atë ditë. Gjykata ka përcaktuar në precedentin e saj se kur bëhet vlerësimi nëse kohëzgjatja mund të konsiderohet e arsyeshme, faktorët e mëposhtëm duhen marrë parasysh: kompleksiteti i çështjes, sjellja e kërkuesit, sjellja e autoriteteve gjyqësore dhe administrative të Shtetit dhe ajo që përbën rrezik për kërkuesin. Gjykata ka parasysh rrethanat e veçanta të çështjes dhe nuk ka caktuar një afat përfundimtar kohor. Në disa raste Gjykata bën më shumë një vlerësim të përgjithshëm sesa ti referohet drejtpërdrejtë kriterit të mësipërm.

Kompleksiteti i çështjes

Të gjitha aspektet e çështjes merren në konsideratë në vlerësimin e faktit nëse ajo është komplekse. Kompleksiteti mund të ketë lidhje me faktet si dhe çështjet ligjore. Gjykata i ka dhënë rëndësi për shembull natyrën e fakteve që duhen përcaktuar, numri i personave të akuzuar dhe dëshmimtarëve, elementët ndërkombëtarë, lidhja e çështjes me çështje të tjera109 dhe ndërhyrja e personave të tjerë në procedurë. Një çështje që është mjaft komplekse ndonjëherë justifikon procedurat e gjata. Për shembull, në çështjen e Boddaert kundër Belgjikës, gjashë vjet e tre muaj nuk u konsideruan të paarsyeshëm nga Gjykata duke qënë se kishte të bënte me një hetim të vështirë mbi një vrasje dhe ecurinë në paralel të dy çështjeve. Megjthatë, edhe në rastet shumë komplekse mund të ndodhin vonesa të panevojshme.  Në çështjen Ferantelli dhe Santangelo kundër Italisë.Gjykata u shpreh se gjashtëmbëdhjetë vjet ishin të paarsyeshëm në këtë çështje që kishte të bënte me një gjyq kompleks e të vështirë në lidhje me një vrasje ku  përfshiheshin probleme të ndjeshme në trajtimin e të miturve.

Sjellja e kërkuesit

Nëse kërkuesi ka shkaktuar një vonesë, kjo qartësisht që dobëson ankimin e t? . Megjithatë, një aplikant nuk ka pse ndihet keq nëse janë përdorur plotësisht procedurat e ndryshme të disponueshme në ndjekjen e mbrojtjes së t? /saj. Një aplikant nuk është i detyruar të bashkëpunojë aktivisht në përshpejtimin e procedurave që mund të çojnë në dënimin e t? /saj. Nëse kërkuesit përpiqën që të përshpejtojnë procedurat, kjo mund të jenë në favor të tyre, por, dështimi në zbatimin e përshpejtimit të procedurave nuk është domosdoshmërisht vendimtar. Gjykata deklaroi në Union Alimentaria Sanders S.A. kundër Spanjës se detyrimi i kërkuesit është vetëm që të “tregojë kujdes në ndërmarrjen e hapave proceduriale të duhur për të për të mos përdorur mënyrat e vonesës dhe për të përfi tuar nga mundësia që i jepet në bazë të legjislacionit kombëtar për të shkurtuar procedurat”.Në çështjen e Ciricosta dhe Viola kundër Italisë, që kishte të bënte me një aplikim për të pezulluar punimet që kishin të ngjarë të kishin ndërhyrë në të drejtat e pronës sepse kërkuesit kishin kërkuar të paktën 17 shtyrje seance dhe nuk kishin kundërshtuar për gjashtë të tjera të kërkuara nga pala tjetër, Gjykata u shpreh se 15 vjet ishin të paarsyeshëm. Në Beaumartin kundër Francës, megjithatë, kur kërkuesit kishin kontribuar në vonesën e procedurës duke e çuar çështjen në gjykatën e gabuar dhe duke paraqitur kërkesat katër muaj pas parashtrimit të apelit të tyre, Gjykata u shpreh se autoritetet ishin më shumë fajtore duke qënë se gjykatës vendase iu desh gati mbi pesë vjet për të mbajtur seancën e parë dhe ministrisë përgjegjëse 20 muaj për të paraqitur kërkesat e saj.

Sjellja e autoriteteve

Vetëm vonesat që i atribuohen Shtetit mund të merren parasysh në përcaktimin nëse është përmbushur afati kohor i arsyeshëm. Megjithatë, Shteti është përgjegjës për vonesat e shkaktuara nga të gjitha autoritetet e veta administrative ose gjyqësore. Në trajtimin e çështjeve që kanë të bëjnë me kohëzgjatjen e procedurave Gjykata ka marrë në konsideratë parimin e ushtrimit të duhur të drejtësisë, pra faktin që gjykatat vendase kanë detyrimin për të trajtuar në mënyrën e duhur çështjet që i paraqiten. Vendimet në lidhje me shtyrjet e seancave për arsye specifi ke ose nxjerrja e provave mund të kenë rëndësinë e tyre në këtë kuadër. Në Eëing kundër Mbretërisë së Bashkuar, bashkimi i tre çështjeve që vonuan gjyqin nuk u konsiderua si arbitrar ose i paarsyeshëm ose që mund të shkaktonte vonesa të panevojshme dukepasur parasysh ushtrimin e duhur të drejtësisë. Gjykata e ka bërë të qartë se përpjekjet e autoriteteve gjyqësore për të përshpejtuar procedurat sa më shumë të jetë e mundur luajnë një rol të rëndësishëm në sigurimin edhe garantimin e të drejtave brenda Neni 6. Kështu gjykatës vendase i takon një detyrë mjaft  e veçantë për të siguruar që të gjithë ata që luajnë një rol në procedurat të bëjnë të pamundurën për të shmangur ndonjë vonesë të panevojshme.Vonesat që janë shqyrtuar nga organet e Strasburgut që i atribuohen Shtetit përfsh?në në çështjet civile, shtyrjen e procesit gjyqësor duke lënë pezull rezultatet e një çështjeje tjetër, vonesa në drejtimin e seancës nga gjykata ose në prezantimin a nxjerrjen e provave nga ana e Shtetit, ose vonesa nga regjistri i gjykatës apo autoritetet e tjera administrative. Në çështjet penale përfshihen transferimi i çështjeve nga një gjykatë në tjetrën, seancat e çështjeve kundër dy ose më shumë të akuazuarve së bashku, komunikimi i vendimit tek i akuzuari dhe mbajtja e seancave të apelimeve. Gjykata u shpreh në çështjen e Zimmerman dhe Steiner kundër Zvicrës se Shtetet kanë detyrimin për të “organizuar sistemet e tyre ligjore në mënyrë të tillë që të lejojnë gjykatat të përmbushin kushtet e Nenit 6 (1) duke përfshirë atë të gjykimit brenda një afati kohor të arsyeshëm”. Në çështjen e sipërpërmendur Gjykata konstatoi se kur arsyeja për një vonesë ishte një punë e prapambetur afatgjatë në sistemin e gjykatës së Shtetit, kishte ndodhur shkelje e garantimit të kohës së arsyeshme në Nenin 6 duke qënë se Shteti nuk kishte marrë masat e duhura për të përballuar situatën. Masat e duhura mund të përfsh? në caktimin e gjyqtarëve të tjerë ose personet tjetër administrativ. Megjithatë, normalisht nuk konstatohet një shkelje kur puna e prapambetur është vetëm e përkohshme dhe që bën përjashtim, dhe kur Shteti ka ndërmarrë masat e nevojshme mbrojtjëse menjëherë. Në kryerjen e vlerësimit të kësaj situate Gjykata përgatitet për të marrë parasysh sfondin politik dhe social të Shtetit  palë.

d) gjykimi duhet te behet nga nje gjykate e pavarur dhe e paanshme

E drejta per nje gjykim te drejte kerkon qe ceshtjet gjykohen nga nje gjykate e pavarur dhe e paanshme, e krijuar sipas ligjit. Kjo e drejte aplikohet njesoj, si ne ceshtjet penale. ashtu edhe ne ceshtjet qe kane te bejne me te drejtat dhe detyrimet civile.        

Gjykata

Perkufizimi i “gjykates” u be ne rastin “Belilos kunder Zvicres”, si me poshte:”Nje   gjykate,   ne   kuptimin   themelor   te   termit, karakterizohet nga funksioni i saj gjyqesor, qe eshte zgjidhja e ceshtjeve brenda kompetences se saj ne baze te rregullave ligjore dhe ne baze te procedures se kryer ne menyren e kerkuar. Gjithashtu, ajo duhet te gezoje edhe nje seri kerkesash te tjera: pavaresine,vecanerisht nga ekzekutivi; paanshmerine; respektimin e afateve te zgjedhjes se anetareve te saj, si dhe garancite e krijuara nga procedurat e saj”.Ky perkufizim eshte shume i detajuar, pasi permban, si elementet organizative, ashtu edhe ato procedurale. Sa i takon elementit funksional, duhet thene se tipar i rendesishem i gjykates eshte se ajo duhet te jete kompetente qe te marre vendime me fuqi ligjore detyruese; kapaciteti per te bere I rekomandime apo keshilla nuk eshte i mjaftueshem.Neni 6 deklaron se çdokush ka të drejtën për një seancë gjyqësore nga një gjykatë e pavarur dhe e paanshme e kr? uar me ligj. Dy kushtet e pavarësisë dhe paanshmërisë janë të ndërlidhura dhe shpesh Gjykata i merr në konsideratë së bashku.

Pavarësia

Gjykatat normalisht konsiderohen të jenë të pavarura dhe gjyqtarëve kombëtarë rrallë do t’u duhet të vendosin nëse një gjykatë është e pavarur, përveç situatave kur kërkohet që të konsiderohen vendimet e organeve jo-gjyqësore. Kur organe të tilla që nuk janë gjykata ushtrojnë funksione që janë përcaktuese për të drejtat civile ose akuzat penale, ato duhet të përputhen me kushtet e pavarësisë dhe paanshmërisë. Kur merret vendimi nëse një gjykatë është e pavarur, Gjykata Evropiane merr në konsideratë:

a.mënyrën e emërimit të anëtarëve të saj;

b.kohëzgjatjen e detyrës së tyre;

c.ekzistencën e garancive kundrejt presioneve të jashtme dhe çështjen nëse organi përfaqëson një dukje të pavarësisë objektive;

Gjykata është shprehur se gjykata duhet të jetë e pavarur si nga ekzekutivi edhe nga palët. Gjykata është shprehur se prezenca e gjyqësorit ose e anëtarëve ligjërisht të kualifikuar në një gjyq është një indikator i fortë i pavarësisësë saj.Varësia ndaj autoriteteve të tjera Gjykata duhet të ketë pushtetin për të marrë një vendim detyrues që nuk mund të ndryshohet nga një autoritet jo-gjyqësor. Ekzekutivi mund të nxjerrë udhëzues për anëtarët rreth performacës së përgjithshme të funksioneve të tyre përsa kohë që udhëzues të tillë nuk janë në realitet instruksione për mënyrën sesi duhen marrë vendimet në çështje të caktuara.

Paanshmëria

Ndërsa normalisht paanshmëria nënkupton mungesën e paragjykimeve ose anshmërisë, ekzistenca e saj ose mosekzistenca në mënyrë të dukshme në bazë të Nenit 6 (1) të Konventës do të testohet në mënyra të ndryshme. Mund të bëhet një dallim në këtë kontekst midis një mënyre subjektive që përbën përpjekjen për të siguruar dënimin personal të një gjyqtari të caktuar në një çështje të caktuar, dhe një mënyrë objektive që nënkupton përcaktimin nëse ai ofron garanci të mjaftueshme për të përjashtuar ndonjë dyshim legjitim në këtë kuadër.Përsa i përket paanshmërisë subjektive Gjykata kërkon prova të anshmërisë aktuale. Paanshmëria personale e një gjyqtari të duhur të emëruar prezumohet derisa të këtë prova për të kundërtën. Ky është një prezumim shumë I fortë dhe në praktikë është mjaft e vështirë që të provohet anshmëria personale.. Në bazë të testit të objektivitetit duhet të përcaktohet nëse, përveç faktit të sjelljes personale të gjyqtarit, ekzistojnë fakte të vërtetueshme që mund të ngrenë dyshime përsa i përket paanshmërisë së t? . Në këtë kuadër edhe dukja e pavarësisë objektive mund të ketë rëndësinë e vet. Ajo që është në rrezik ka të bëjë me besueshmërinë që duhet të nxisin gjykatat në një shoqëri demokratike në publik dhe mbi të gjitha, përsa i përket ndjekjeve penale në të akuzuarin. Kjo nënkupton që në marrjen e vendimit nëse në një çështje të caktuar ekziston një arsye legjitime për të pasur frikë se një gjyqtari të caktuar i mungon paanshmëria, këndvështrimi i të akuzuarit është i rëndësishëm por jo vendimtar. Ai që është vendimtar është fakti nëse kjo frikë mund të justifi kohet në mënyrë objektive. Gjykata e ka bërë të qartë që cilido gjyqtar në lidhje me të cilin ekziston një arsye legjitime për të pasur frikë se i mungon paanshmëria duhet të tërhiqet.Ekzistenca e procedurave kombëtare për sigurimin e paanshmërisë janë gjithashtu me vend në këtë kuadër. Ndërsa Konventa nuk specifikon shprehimisht se duhet të ketë mekanizma me anë të të cilëve palët në procesin gjyqësor do të jenë në gjendje të sfidojnë paanshmërinë, shkeljet e Nenit 6 kanë më shumë të ngjarë të ndodhin kur ato mekanizma mungojnë. Problemi është ngritur shpesh në gjykatat e Strasburgut në kontekstin e racizmit. Të dy parimet e parashtruara në çështjet e mëposhtme zbatohen njësoj në format e tjera të paragjykimeve ose paanshmërisë.

Rolet e ndryshme të gjyqtarit

Shumë nga precedentët mbi paanshmërinë e gjyqësorit kanë lidhje me situata ku një gjyqtar luan role të ndryshme proceduriale gjatë procesit gjyqësor. Në çështjen e Piersack kundër Belgjikës gjyqtari që dha dënimin për kërkuesin kishte qënë më parë anëtar i departamentit që kishte hetuar mbi çështjen e kërkuesit dhe që kishte nisur ndjekjen penale kundër t? . Gjykata konstatoi shkelje të Nenit 6. Në Hauschildt kundër Danimarkës, Gjykata kontatoi shkelje kur gjyqtari që drejtonte seancën kishte marrë vendime në masën e paraburgimit

 

e) Gjykimi  nga nje gjykate e caktuar me ligj

Qellimi i kesaj kerkese, me qellim qe te siguroje pavarsise e gjykates nga ekzekutivi, eshte organizimi gjyqesor sipas ligjeve te nxjerra nga Parlamenti.. Gjykata  u shpreh në Zand kundër Austrisë se eshtë objekti dhe qëllimi i klauzolës së Nenit 6 (1) që të kërkojnë që gjykatat të “kr?ohen me ligj” dhe që organizimi gjyqësor në një shoqëri demokratike të mos varet nga pushteti i Ekzekutivit, por të rregullohet me ligj që del nga Parlamenti. Megjithatë, kjo nuk nënkupton që legjislacioni I deleguar si i tillë është i papranueshëm në çështjet që kanë të bëjnë me organizimin gjyqësor. Pra ,  kjo nuk  do te  thote qe cdo detaj lidhur me sistemin gjyqesor duhet te jete patjeter me ligj .Neni 6(1) nuk kërkon që legjislatura të rregullojë secilin dhe çdo detaj në këtë fushë nga një Akt Formal I Parlamentit nëse legjislatura përcakton të paktën kuadrin organizativ për organizimin gjyqësor. Po keshtu, ne normat e njohura, nuk ndalor krijimi i gjykatave te vecanta qe kane baze ligjore.

Shënim I Stafit I DrejtesiaShqiptare.com:

E drejta e autorit mbetet i  autorit të punimit . Opinionet e shprehura  dhe studimet  juridike  e publikuara në këtë Website janë të autorëve përkatës  qe I kane shkruar ato. Ne nuk pranojmë asnjë përgjegjësi në qoftë se  shkrimi është upload-uar pa lejen e autorit.Ne nuk pranojmë asnjë përgjegjësi për pikëpamjet, vërtetësinë e informacionit që përmbajnë artikujt që publikon dhe shkeljet e se drejtës së autorit.Kushdo që ka ndonjë ankese  rreth  së  drejtës  së autorit ne publikimet e ketij website,  është I lutur  te dërgoje një email  tek kontakt@drejtesiashqiptare.com.  Ne do ta  shqyrtojmë me përgjegjesi ankesën dhe do ta heqim menjëherë shkrimin.

 

 

 

 

 

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


*

5 × three =

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Powered by WordPress | Designed by: Dog Groomer | Thanks to Assistant Manager Jobs, Translation Jobs and New York Singles